Acil Servislerde Yeni Bir Dönem: Paramedik ve ATT’ler Neden Vazgeçilmez?
Sağlık sisteminin en kritik noktalarından biri olan acil servislerde, zamanla yarışan hayati müdahalelerin etkinliği için önemli bir çağrı yükseliyor. Yıllarca sahada bilgi, beceri ve refleksleriyle can kurtaran paramedik ve Acil Tıp Teknisyenleri (ATT), hastane öncesi acil sağlık hizmetlerinin temel taşı olmalarına rağmen, acil servislerde yeterince istihdam edilmiyor. Ancak uzmanlar, bu durumun değişmesi gerektiğinin altını çiziyor.
ATTDER Genel Başkan Yardımcısı Öğr. Gör. Ümit Topcuoğlu, paramedik ve ATT’lerin sadece ambulanslarda değil, acil servislerde de görev alarak hızlı triyaj, etkili ilk müdahale, hasta yönetimi ve kriz anlarında doğru karar alma noktasında büyük bir fark yaratabileceğini belirtiyor. Topcuoğlu, “Alan bilgileri, stres yönetimi kabiliyetleri ve çoklu görev yürütme becerileri, onları acil servisler için vazgeçilmez bir sağlık profesyoneli haline getirmektedir” dedi.
Neden Acil Servislerde Paramedik ve ATT İstihdamı Zorunlu?
Topcuoğlu’na göre, paramedik ve ATT’lerin acil servislerde aktif rol alması artık bir tercih değil, bir zorunluluk. Bu profesyonellerin istihdam edilmesi durumunda acil servislerdeki potansiyel katkıları şu şekilde sıralanıyor:
* Hızlı Triyaj: Hastaların önceliklendirilmesi ve doğru bölüme yönlendirilmesi süreçlerini hızlandırarak bekleme sürelerini kısaltırlar.
* Etkin İlk Müdahale: Temel yaşam desteği, ileri hava yolu yönetimi, travma yönetimi gibi kritik müdahaleleri anında uygulayarak hastaların stabilize edilmesinde kilit rol oynarlar.
* Hasta Yönetimi ve Kriz Anları: Kriz anlarında doğru kararlar alabilme yetenekleri ve çoklu görev yürütme becerileri sayesinde acil servis kaosunu yönetmeye yardımcı olurlar.
* Hız Hayat Kurtarır: Saha tecrübeleri ve pratik bilgileriyle, “hız hayat kurtarır” ilkesinin acil servislerde en iyi şekilde uygulanmasına katkı sağlarlar.
İstatistikler ve Uluslararası Örnekler Destekliyor
Dünya Sağlık Örgütü (WHO) ve Avrupa ülkelerindeki örnekler, acil servislerde görev alan paramediklerin varlığının faydalarını ortaya koyuyor. Avrupa Acil Tıp Birliği (EUSEM) 2022 Raporu’na göre:
* Paramediklerin acil servislerde görev aldığı ülkelerde triyaj süresi ortalama %30 kısalmıştır.
* Hasta memnuniyeti oranı %18 artış göstermiştir.
* Acil servis doktorlarının üzerindeki iş yükü %25 oranında azalmıştır.
Paramedik ve ATT’lerin Yetki ve Sorumlulukları
Paramedik ve ATT’ler, Sağlık Bakanlığı’nın ilgili yönetmelikleriyle belirlenmiş geniş bir yetki alanına sahiptir. Temel yaşam desteği, ileri hava yolu yönetimi, travma yönetimi, ilaç uygulama, EKG analizi ve resüsitasyon gibi birçok tıbbi müdahaleyi yapma yetkileri bulunmaktadır.
Acil servislerde istihdam edilmeleri durumunda; hasta triyajı, acil müdahale, monitörizasyon, ilaç hazırlığı ve temel-ileri yaşam desteği süreçlerine aktif olarak katkı sunabilirler. Bu durum, hem hastaların daha hızlı ve etkin bir şekilde müdahale edilmesini sağlar hem de doktor ve hemşirelerin iş yükünü hafifletir.
Türkiye’deki Durum ve Gelecek Vizyonu
Öğr. Gör. Ümit Topcuoğlu’nun belirttiğine göre, Türkiye’de onbinlerce aktif paramedik ve ATT mezunu olmasına rağmen büyük çoğunluğu hastane dışı hizmetlerde istihdam ediliyor. Oysa ki mezun sayısı, acil servislerin ihtiyaçlarını karşılayabilecek düzeydedir.
Topcuoğlu, genç, dinamik, bilgili ve sahada pişmiş paramedik ve ATT’lerin potansiyelinin görmezden gelinmesinin hem sağlık çalışanlarına hem de hastalara haksızlık olacağını vurguladı. Acil servislerin yükünü hafifletmek ve sağlıkta kaliteyi artırmak için paramedik ve ATT’lerin acil servislerde aktif rol almasının bir zorunluluk haline geldiği açıkça görülüyor.
