Yüksek enflasyon ve azalan alım gücü, vatandaşları temel ihtiyaçlar için dahi kredi kartlarına yönlendiriyor. Resmi veriler, kredi kartı borçlarındaki tehlikeli yükselişi ve batık borçlardaki rekor artışı gözler önüne seriyor.
Yüksek faiz ve enflasyonun hâkim olduğu ekonomik ortam, yurttaşların geçimini giderek zorlaştırıyor. Geniş kesimler, başta sağlık çalışanları olmak üzere, temel ihtiyaçlarını karşılamak için büyük ölçüde kredi kartlarına bağımlı hale geldi. Bu durum, borcu çevirmek için “karttan karta” geçenlerin sayısını ve dolayısıyla toplam borç bakiyesini hızla artırıyor.
Taksitsiz Harcamalar Dört Katına Çıktı
Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu (BDDK) verilerine göre bireysel kredi kartı borçları alarm veriyor. 7 Kasım haftası itibarıyla bireysel kredi kartı borçlarının 1 trilyon 610 milyar lirası taksitsiz, 939 milyar lirası ise taksitli harcamalardan oluştu. Özellikle gündelik ihtiyaçlara işaret eden taksitsiz harcamalarda geçen yılın aynı dönemine göre %47 artış kaydedildi.
Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek’in göreve başladığı Haziran 2023’te 403,4 milyar lira olan taksitsiz kredi kartı borcu, yaklaşık iki buçuk yılda dört katına fırladı.
Kredi Kartı Harcaması Banka Kartını 5’e Katladı
Artan geçim sıkıntısı, harcama yöntemlerini de değiştirdi. Eylül ayında banka kartlarıyla yapılan harcama, kredi kartlarıyla yapılan harcamanın 5 katı seviyesine ulaştı. Bankalararası Kart Merkezi verilerine göre, 1 trilyon 848 milyar liralık kredi kartı harcamasına karşılık, banka kartlarıyla yalnızca 359 milyar liralık ödeme yapıldı.
Kredi kartı harcamalarının yaklaşık %25’inin market ve gıda alışverişlerinden oluşması, vatandaşın kartı temel gıda ihtiyacını karşılamak için kullandığını gösteriyor.
Batık Borçlarda %150 Artış
Borçların ödenememesi sonucu bireysel kredi kartlarında takibe düşen borçlar hızla büyüyor. Batık kredi kartı borçları, 115 milyar 236 milyon liraya ulaşarak rekor kırdı. Geçen yıl aynı dönemde 46 milyar 855 milyon lira olan bu tutar, son bir yılda 2,5 kat (yaklaşık %150) artış yaşandığını ortaya koyuyor.
Açlık Sınırı Asgari Ücreti 5 Bin Lira Aştı
Ekonomik zorluğun temel sebebi olan gıda fiyatlarındaki yükseliş, durumu net bir şekilde gözler önüne seriyor. Dün açıklanan Birleşik Metal İşçileri Sendikası (BİSAM) verilerine göre:
Dört kişilik bir ailenin sağlıklı beslenmesi için yapması gereken aylık harcama olan açlık sınırı 26 bin 925 liraya yükseldi ve asgari ücreti yaklaşık 5 bin lira aştı.
Eğitim, sağlık, barınma gibi zorunlu giderleri içeren yoksulluk sınırı ise 93 bin 135 liraya çıktı. Bu rakam, mevcut asgari ücretin 4 katından fazla bir tutara tekabül ediyor.
Tek bir kişinin yaşama maliyeti ise 43 bin liraya ulaştı.
BİSAM verilerine göre bir kişinin günlük gıda harcaması en az 898 lira olmak zorunda. Bu harcamanın 297 lirası süt ürünlerine, 227 lirası et-yumurta-baklagil grubuna gidiyor.
