Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı, nüfus artışı ve şehirleşme gibi güncel koşulları dikkate alarak Sığınak Yönetmeliği’nde kapsamlı bir değişikliğe gitti. Mesleki Hizmetler Genel Müdürlüğü koordinasyonunda hazırlanan “Sığınak Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik”, bugün (7 Kasım 2025) Resmî Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girdi.
Bakanlık koordinasyonunda yapılan güncellemeyle birlikte, birçok yapı ve tesise sığınak yapma ve mevcut alanları sığınak olarak düzenleme zorunluluğu getirilirken, sığınak türleri ve standartları da detaylandırıldı.
🇹🇷 Sığınak Türleri ve Yapım Alanları Yeniden Tanımlandı (Madde 1, 2)
Yönetmelik, sığınakları kullanıcılarına ve koruma amaçlarına göre yeniden sınıflandırdı:
- Kullanıcıya Göre:
- Özel Sığınaklar: Şahıs, tüzel kişilik veya kamuya ait bina ve tesislerin kullanıcıları için yapılan sığınaklar. Öncelikle bodrum katlarda veya bina içinde yapılmalı, mümkün olmazsa imar planına uygun olmak şartıyla bahçede de yapılabilecek.
- Genel Sığınaklar: Halkın toplu kullanımına yönelik, mevcut yapılarda hazırlanan veya devlet eliyle yapılan, koordinasyonu AFAD tarafından sağlanan sığınaklar.
- Amaca Göre:
- Basınç Sığınakları: Nükleer, kimyasal ve biyolojik silahların ani ve kalıntı etkilerine karşı korunmayı sağlayan, Devlet tarafından inşa edilen sığınaklar.
- Serpinti Sığınakları: Radyoaktif serpinti, kimyasal/biyolojik harp maddeleri ve konvansiyonel silahların parça etkilerine karşı korunmayı sağlayan, özel veya genel şekilde yapılan sığınaklar.
Önemli Notlar (Serpinti Sığınakları):
- Serpinti sığınakları, parselin yan ve arka bahçe yapı yaklaşma mesafeleri içinde, tamamen toprağın altında kalmak koşuluyla yapılabilir.
- Sığınaklar emsal hesabına dâhil değildir. Ancak, yer üstünde veya kısmen yeraltında yapılan sığınaklar TAKS (Taban Alanı Kat Sayısı) hesabına dâhil edilir.
AVM, Stadyum ve Konutlarda Sığınak Zorunluluğu (Madde 3)
Yeni düzenlemeyle sığınak zorunluluğu getirilen ve istisna tanınan alanlar netleştirildi:
| Yapı Türü | Sığınak Zorunluluğu |
| Konutlar | Toplam bağımsız bölüm sayısı 10’dan fazla olanlar. |
| Konaklama Tesisleri | Yatak sayısı 50’den fazla olan yurt, otel, koğuş ve diğer konaklama tesisleri. |
| Sağlık/Bakımevleri | Yatak sayısı 25’ten fazla olan engelli, yaşlı, çocuk sürekli bakımevi ve yataklı sağlık tesisleri. |
| İmalat/Sanayi | Emsal hesabına konu alanı 2000 m² ve üzeri olan her türlü imalat ve sanayi tesisleri (doğrudan üretimle ilgili yapılar hariç). |
| Resmi Binalar | Emsal hesabına dahil alanı 1000 m² ve üzeri olanlar. |
| Yeni Stadyumlar | 5000 kişi ve üzeri seyirci kapasitesine sahip stadyum ve kapalı spor tesisleri. |
- Mevcut Stadyumlar: Mevcuttaki 5000 kişi ve üzeri seyirci kapasiteli stadyumların bodrum katları varsa, sığınak olarak kullanılabilecek rezerv alanlar tespit edilerek düzenlenecek.
- İstisnalar: 10’dan az bağımsız bölümü olan konutlar, 1500 m²’den az konut dışı yapılar, 1000 m²’den az resmi binalar ve 5000 kişiden az seyirci kapasitesine sahip spor tesislerinde sığınak zorunluluğu aranmayacak.
Sığınak Büyüklüğü ve Yapısal Standartlar (Madde 4)
Özel sığınaklardan olan serpinti sığınaklarının inşası için detaylı standartlar belirlendi:
- Büyüklük: Kişi başına en az net 1 metrekarelik sığınak yeri ayrılır. (Tuvalet, duş, mutfak nişi bu alana dahil değildir).
- Kişi Sayısı Hesabı:
- Konutlarda: 1 odalı konut: 2 kişi; 2 odalı konut: 3 kişi; 3+ odalı konut: 4 kişi.
- Konaklama Tesisleri: Yatak sayısının %20 arttırılması sonucu bulunan kişi sayısı.
- Diğer Binalarda: Emsale konu alanın 20 sayısına bölünmesi sonucu çıkan sayı.
- Stadyumlar: Seyirci kapasitesinin en az %3’ü olarak hesaplanır.
- Yapısal Kalınlık: Sığınağın bina dışına rastlayan duvar ve tavan döşeme kalınlıkları en az 60 cm beton, 75 cm tuğla/taş veya 90 cm sıkıştırılmış toprak olmalıdır.
- Eğitim Yapıları Sığınakları: Bina içi sığınakların tavanı en az 20 cm ve duvarları en az 30 cm kalınlığında betonarme olarak inşa edilir.
- İç Yükseklik: Sığınakların iç yüksekliği net 2.40 metreden aşağı olamaz.
- Hijyen: Her yüz kişi için ayrı ayrı birer tuvalet ve lavabo yeri ayrılacak. 100 m² üzeri sığınaklarda en az 2.30 m² alanlı mutfak nişi (lavabo ve elektrikli pişirme yeri barındıran) yapılacak.
- Havalandırma: Kullanım kapasitesine uygun mekanik havalandırma tesisatı zorunludur. Fan enerjisi jeneratör veya kesintisiz güç kaynağı ile karşılanacak; devre dışı kalma durumunda insan gücüyle çalışan çevirmeli kol ile desteklenecek. Resmi, sağlık ve eğitim yapılarındaki sığınaklarda en az 24 saat kesintisiz elektrik temini zorunludur.
Metrolar, Millet Bahçeleri ve AVM Otoparkları Genel Sığınak Olacak (Madde 5)
- Metrolar: Yeni yapılacak metroların gerektiğinde genel sığınak olarak kullanılmak üzere projelendirilmesi esastır. Mevcut metro durak ve tünelleri de AFAD’ın görüşüyle genel sığınak vasfında düzenlenecek.
- Millet Bahçeleri: Yüzölçümü 15.000 m² ve üzerinde olanlarda, bahçe alanının %3’ünden az olmamak üzere yer altında veya yer üstünde genel sığınak yapılacak.
- AVM ve Ticari Otoparklar: Alışveriş merkezleri ile bölge, genel ve ticari otoparkların yer altındaki bodrum katlarındaki otopark alanlarının sığınak vasfında projelendirilmesi ve yapılması zorunludur.
Geçiş Süreçleri ve Denetim Zorunluluğu
- Mevcut AVM ve Otoparklar İçin Süre: Alışveriş merkezleri ve ticari otoparkların sığınak vasfına uygun hale getirilmesi için maliklere 31 Aralık 2028 tarihine kadar süre verildi (Geçici Madde 3).
- Mevcut Sığınaklar İçin Denetim: Daha önce sığınak yapımı zorunlu olan yapılar (kamu, özel eğitim, özel sağlık hariç) için, sığınaklar ilgili idaresince yürürlük tarihinden itibaren en geç 1 yıl içinde kontrol edilecek ve eksiklikleri gidermek için bina yönetimine en fazla 1 yıla kadar süre verilecek (Geçici Madde 4).
- Sığınak Kayıt Sistemi (Madde 6): Yapı kullanma izni alınan sığınak alanları, ilgili belgelerin iletilmesinden itibaren beş iş günü içinde mülki idare amirliğince (Valilik/İl Afet ve Acil Durum Müdürlüğü) kayıt edilecek.
Bakan Kurum’dan Açıklama
Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı Murat Kurum, sosyal medya hesabından yaptığı paylaşımda, yönetmeliğin günümüz ihtiyaç ve koşullarına uygun hale getirildiğini belirterek şunları söyledi:
“Ülkemizin sığınak yönetmeliğini günümüz ihtiyaç ve koşullarına uygun hale getirerek güncelledik. Mevcut sığınaklara denetim şartı ve ilave standartlar, yeni yapılacak binalara önemli koşullar getirdik. Resmî Gazete’de yayımlanan yönetmeliğimizle; millet bahçeleri, metro tünelleri gibi alanları sığınak hizmeti verecek şekilde düzenleyeceğiz. Milletimizin huzur ve güveni için gereken her adımı atmaya devam edeceğiz.”
Yönetmeliğin tam metni için Resmî Gazete’ye başvurulabilir. Yapı ruhsatı sürecindeki yapıların eski hükümlere tabi olma hakkı da yönetmeliğe eklenmiştir (Geçici Madde 2).
Bu kapsamlı düzenlemelerin yürürlüğe girmesiyle birlikte, Türkiye’deki yapılaşma ve acil durumlara karşı hazırlık standartlarının yükseltilmesi hedefleniyor.
